Η κρίση να γίνει ευκαιρία

Είτε με είτε χωρίς μνημόνιο η κρίση ήταν παρούσα, πραγματική και οξύτατη. Μια χώρα που είχε σταματήσει να παράγει και το αντίθετο να καταναλώνει πολύ πάνω από τις δυνατότητες και τις συνθήκες της, ήταν βέβαιο ότι οδηγούνταν σε μια βαθύτατη οικονομική και κοινωνική κρίση. Ακόμη και σήμερα, αν μπορούσαμε μ’ ένα ραβδάκι να εξαφανίσουμε το χρέος, είναι βέβαιο ότι τα αμέσως επόμενα χρόνια θα συσσωρευθεί και πάλι το χρέος, γιατί ακριβώς έχουμε σταματήσει να παράγουμε και μαζί με την υπερκατανάλωση κατασπαταλούμε τους διαθέσιμους πόρους.

Όλοι μιλάνε για την κρίση. Σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης η κρίση προκαλεί έντονες αντιπαραθέσεις και ισχυρούς κραδασμούς που αδυνατούν να απορροφήσουν οι πολιτικές δυνάμεις όλου του φάσματος από τη δεξιά ως την αριστερά. Ενώ στην πατρίδα μας η συζήτηση δεν μπορεί να ξεφύγει από τα βαλτόνερα της σκανδαλολογίας και των σκανδάλων, κάποιοι στο εξωτερικό επιχειρούν να προσεγγίσουν, να αναλύσουν και να ερμηνεύσουν τη να πραγματικότητα. «Κρίσεις, εξεγέρσεις, ουτοπίες» ήταν το θέμα του Congres Marx που πραγματοποιήθηκε ένα μήνα πριν στις 22-25 Σεπτεμβρίου 2010 στο Παρίσι. Εκεί ήταν ο επίκουρος καθηγητής της Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Σεραφείμ Ι. Σεφεριάδης και πήρε συνέντευξη («ΤΟ ΒΗΜΑ», Κυριακή, 10-10-2010) από τον φιλόσοφο-διανοητή Σλαβόι Ζίζεκ, ο οποίος μας δίνει μια εξαιρετική περιγραφή ανάλυσης της εποχής που ζούμε:
«Στην Κίνα, αν πραγματικά μισείς κάποιον, τον καταριέσαι με τα λόγια: "Σου εύχομαι να ζήσεις σε ενδιαφέροντες καιρούς". Ο λόγος είναι απλός. Στην ανθρώπινη ιστορία "ενδιαφέροντες καιροί" είναι περίοδοι αναστατώσεων, πολέμων και διαμάχης εξουσιών, την ώρα που εκατομμύρια αθώοι υφίστανται τις συνέπειες. Σήμερα μπαίνουμε αναμφίβολα σε μια τέτοια εποχή –οι καιροί μας είναι "ενδιαφέροντες". Έπειτα από δεκαετίες υποσχέσεων του κράτους πρόνοιας, περίοδο κατά την οποία οι περικοπές διαρκούσαν για σύντομα χρονικά διαστήματα σύντομα θα επιστρέψουν στο κανονικό, μπαίνουμε σε μια ποιοτικά διαφορετική εποχή, όπου η κρίση –ή, πιο σωστό, η κατάσταση οικονομικής έκτακτης ανάγκης που βιώνουμε  -με αλλεπάλληλα μέτρα λιτότητας (περικοπές προνομιακών δαπανών, περιστολή της δωρεάν Υγείας και Παιδείας, συνεχή απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων) είναι διαρκής. Πρόκειται για κρίση που αποτελεί σταθερά· κρίση που γίνεται πλέον τρόπος ζωής».
Κοντολογίς, χρονοδιαγράμματα άμεσης ή σύντομης εξόδου από την κρίση δεν υφίστανται ως θέμα συζήτησης και μάλλον θα πρέπει να πάμε σε άλλες υποθέσεις και σενάρια εργασίας.
Είμαστε στο μάτι του κυκλώνα και οι ταχύτητες είναι φοβερές. Αδυνατούμε να παρακολουθήσουμε τη δυναμική των εξελίξεων. Προφανώς δεν είμαστε προετοιμασμένοι και ούτε καν προϊδεασμένοι για τις συνέπειές τους. ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια εποχή κοσμογονικών αλλαγών και ανακατατάξεων. Σίγουρα ζούμε σε μια "ενδιαφέρουσα εποχή" και είμαστε αυτόπτες μάρτυρές της. Το αν θα γίνουμε και οι πρωταγωνιστές της νέας εποχής είναι ένα τεράστιο θέμα για την ασφαλή πλοήγηση της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας σε ένα περιβάλλον αβεβαιοτήτων.
Δεν χρειάζεται να έχουν ασχοληθεί οι πολιτικές με τις πολιτικές και οικονομικές επιστήμες για να καταλάβουν ότι είμαστε σε μια εποχή ιδιαιτέρων δυσκολιών και δοκιμασιών. Πολλά πράγματα έπρεπε να έχουν αλλάξει αλλά φαίνεται πως δεν υπάρχουν ούτε τα ελάχιστα περιθώρια για αναβολές και στασιμότητα. Αυτή την ανάγκη τη διαισθάνονται οι πολίτες που είναι έτοιμοι να υποστούν τις αναγκαίες συνέπειες για τη βιωσιμότητα του ελληνικού κοινωνικού και οικονομικού μοντέλου. Το μέγα διακύβευμα είναι ο παραγωγικός επαναπροσανατολισμός κι αυτό είναι μια πολυσύνθετη και πολύπλοκη διαδικασία. Χωρίς αυτή την προϋπόθεση δεν μπορούμε να ελπίζουμε σε πολλά. Το βέβαιο είναι ότι πρέπει να αλλάξουμε. Κι αυτό θα είναι είτε με είτε χωρίς τη θέλησή μας. Είναι μια φυσική νομοτέλεια. Έρχεται. / ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

Αναγκαία συνθήκη της πολιτικής αυτοδυναμίας η ισχυρή τοπική αυτοδιοίκηση

Σε μια περίοδο οξύτατης κρίσης η μόνη απάντηση είναι η ενδυνάμωση των μηχανισμών της δημοκρατίας και όχι η συρρίκνωση της δημοκρατίας. Η υπεράσπιση της δημοκρατίας είναι ένα μείζον πολιτικό διακύβευμα της εποχής μας.
Η ένταση και η όξυνση των κοινωνικών και πολιτικών φαινομένων χωρίς ένα ζωντανό πνεύμα δημοκρατίας μπορεί να μας οδηγήσει σε επικίνδυνες καταστάσεις πολλαπλά επιζήμιες όχι μόνο στο κοινωνικό-οικονομικό- πολιτικό αλλά και στο εθνικό πεδίο. Εγκαίρως και υπευθύνως διατυπώσαμε σκέψεις, προβληματισμούς, θέσεις και απόψεις. Δεν μας ταιριάζει η ιδεολογική και πολιτική τρομοκρατία που οδηγεί στη χειραγώγηση του λαού που μετατρέπεται σε εύπλαστη ύλη για τους δημαγωγούς. Καλό \ είναι οι θιασώτες ενός ψευδεπίγραφου κοινωνικού και πολιτικού ριζοσπαστισμού να μελετήσουν την περίοδο του μεσοπολέμου στην Ευρώπη και ειδικότερα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης στη Γερμανία που αντί να κρατήσει ζωντανό το όραμα της κοινωνικής ουτοπίας και επανάστασης γέννησε βαρβαρότητα και φασισμό.
Τα πράγματα στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης μας προβληματίζουν. Όλοι οι δείκτες είναι στο κόκκινο. Από παντού εισπράττουμε την αγωνία της κοινωνίας. Πολλές αρνητικές ατομικές ιστορίες συνθέτουν μια ζοφερή κοινωνική –οικονομική πραγματικότητα. Επαγγελματίες, βιοτέχνες, επιχειρηματίες δίνουν τη μάχη της επιβίωσης μέσα σε ένα δυσμενέστατο οικονομικό περιβάλλον. Τα νοικοκυριά είναι πνιγμένα στα χρέη τους. είναι οι ναυαγοί του καταναλωτικού ονείρου και του ελληνικού οικονομικού μοντέλου. Η ανατροπή αυτής της κατάστασης είναι ένας μονόδρομος και μια ευθύνη για όλες τις δυνάμεις της περιφέρειας. Η υπόθεση της περιφερειακής ανάπτυξης πρέπει να γίνει ένα λάβαρο –σημαία- αίτημα για την κοινωνική –παραγωγική ανασυγκρότησή της. Η υπόθεση της περιφερειακής ανάπτυξης θα πρέπει να αναχθεί σε μείζον θέμα δημοκρατίας κοινωνικής αλληλεγγύης και εθνικής συνοχής, που θα πρέπει να μας συνεγείρει όλους και να αποτελέσει την προϋπόθεση για μια νέα κοινωνική συμφωνία.
Προς αυτή την κατεύθυνση ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης θα είναι καταλυτικός. Μια ισχυρή τοπική αυτοδιοίκηση αποτελεί την αναγκαία συνθήκη υπεράσπισης της πολιτικής αυτονομίας και της διεύρυνσης και εδραίωσης της δημοκρατίας μας. Είναι μια μεγάλη ευθύνη για το πολιτικό μας σύστημα να ενισχύσουμε το ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης και να την απαλλάξουμε από τον ασφυκτικό αναχρονιστικό κομματικό εναγκαλισμό που δεν έχει να προσφέρει απολύτως τίποτε ούτε στα κόμματα ούτε στην κοινωνία και στην πολιτική ζωή.

Μια ουσιαστική μεταρρύθμιση και πρωτοβουλία εξυγίανσης της τοπικής αυτοδιοίκησης θα ήταν η αλλαγή του τρόπου εκλογής των δημάρχων. Πολλά από τα «τριτοκοσμικά» φαινόμενα, όπως αυτά που βιώνουμε και βιώσαμε και στις τελευταίες δημοτικές εκλογές, δεν θα είχαν λόγο ύπαρξης, αν είχε υπάρξει η σχετική νομοθετική πρωτοβουλία, ώστε επιτέλους να διαχωριστεί η εκλογή των δημάρχων από την εκλογή των μελών του δημοτικού συμβουλίου και θέσεις αντιδημάρχων να παίρνουν όλες οι εκπροσωπούμενες στο δημοτικό συμβούλιο πτέρυγες. Είναι ώριμες οι συνθήκες εδώ και πάρα πολύ καιρό γι’ αυτές τις αλλαγές. Η πρωτοβουλία ανήκει πρωτίστως στα δύο μεγάλα κόμματο εξουσίας, στο ΠΑΣΟΚ και στη Ν.Δ., αλλά ως αίτημα θα πρέπει να γίνει μια σημαία διεκδίκησης για το κίνημα της αυτοδιοίκησης, τα θεσμικά όργανα της οποίας θα πρέπει να απαιτήσουν την ανάληψη άμεσων νομοθετικών πρωτοβουλιών. Είναι προφανές ότι ο ρόλος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Κοινοτήτων Ελλάδας (ΚΕΔΚΕ) θα είναι καθοριστικός. Πού θα θέλαμε αυτό το αίτημα να το διατύπωνε και να το διεκδικούσε η Τοπική Ένωση Δήμων Κοινοτήτων (ΤΕΔΚ) Ν. Έβρου. Έχει σημασία από τη δική μας περιφέρεια να επιδείξουμε μια διάθεση κι ένα απόθεμα υπερβάσεων και διεκδικήσεων. / ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010