Γεννημένος το 1938, ενώ η Κένυα βρισκόταν υπό βρετανική αποικιοκρατία, ο Νγκούγκι Γουά θιόνγκο ήταν ένα από τα 28 παιδιά ενός πατέρα με τέσσερις συζύγους. Ως έφηβος, έζησε την εξέγερση των Μαου Μάου, κατά τη διάρκεια της οποίας οι αρχές φυλάκισαν, κακοποίησαν και βασάνισαν δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ο πατέρας του Ngũgĩ – μέλος της φυλής Γκικούγιου, της μεγαλύτερης εθνοτικής ομάδας της Κένυας – εκδιώχθηκε από τη γη του και δύο από τους αδελφούς του σκοτώθηκαν.
Αυτή η πάλη αποτέλεσε το φόντο του μυθιστορήματος που τον έκανε διάσημο: Weep Not, Child (Μην κλαις, παιδί μου). Εκδόθηκε το 1964, μόλις ένα χρόνο μετά την ανεξαρτησία της Κένυας, και αφηγείται την ιστορία της εκπαίδευσης του πρώτου μέλους της οικογένειάς του που πήγε στο σχολείο, και πώς η ζωή του αναστατώνεται από τα γεγονότα που τον περιβάλλουν.
Ακολούθησε μια σειρά μυθιστορημάτων, συμπεριλαμβανομένων διηγημάτων και θεατρικών έργων, καθώς ο Νγκούγκι Γουά θιόνγκο έγινε λέκτορας αγγλικής λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Ναϊρόμπι.