Κι όμως: Η ιστορία της φυγής, το διαγενεακό τραύμα από τον άδικο και βίαιο θάνατο της γιαγιάς, τα δύσκολα χρόνια της προσφυγιάς, η νοσταλγία του πατέρα για την πατρίδα του που ποτέ δεν κατάφερε να ξαναδεί, η πίκρα για την αδικία της ανέφικτης επιστροφής δεν οδηγούν σε αγανάκτηση και θυμό. Είναι, αντίθετα, μια ώριμη, γόνιμη και σοφή πρόταση συμφιλίωσης, μέσα από μια βαθιά θρησκευτικο-φιλοσοφική συγχώρεση, καθώς και ελπίδα για ειρήνη.
Με το σπάσιμο της αποσιώπησης, αποκαλύπτει ό,τι συχνά η επίσημη ιστορία και πολιτική αρνούνται να συζητήσουν – τις ολέθριες συνέπειες ψυχρών αποφάσεων στη ζωή και την ψυχή των ανθρώπων, πρωτίστως.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Η οικογένεια Κόλμπε στον προσφυγικό οικισμό των Αιγαιατών στα περίχωρα των Σκοπίων. Εκεί έζησαν από το 1952 ώς το 1964. Το ψηλό κτίριο στο βάθος ήταν ένας βιομηχανικός μύλος, που κι αυτός αποτελούσε μέρος της προσφυγικής τους ιστορίας : Επειδή η παράγκα όπου έμεναν δεν είχε αριθμό, η αλληλογραφία τους ερχόταν στη διεύθυνση του εργοστασίου. (© Ιδιωτική συλλογή Kica Kolbe, Κολονία)
