¶ Ο ερχομός προσφύγων στη μεσσηνιακή πρωτεύουσα κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα ενεργοποίησε την κοινωνική ευαισθησία των κατοίκων σε γενικές γραμμές. Ο τοπικός τύπος της εποχής αποτυπώνει την κοινωνική-πολιτιστική-οικονομική κατάσταση της διαμονής των προσφύγων στη Μεσσηνία και ιδίως στην πόλη της Καλαμάτας.
¶ Ανέκδοτα μικρασιάτικα δημοτικά τραγούδια από τη συλλογή του Λαογραφικού Αρχείου (ΛΑ) της Ακαδημίας Αθηνών, όπως ακριτικά και παραλογές όσο και θρήνοι για την άλωση της Πόλης και την καταστροφή της Σμύρνης, διαδόθηκαν από τους πρόσφυγες μετά την έλευσή τους στη Μεσσηνία στα 1922-23.
¶ Η συμβολή του Εθνικού Ορφανοτροφείου Αρρένων Καλαμών (ΕΟΑΚ) είναι σημαντική στην αποκατάσταση των ορφανών αγοριών από τη Μικρά Ασία μετά την καταστροφή του ’22.
¶ Η μελέτη των αρχείων των φυλακών Πύλου που αφορά όσους κρατουμένους σε αυτές Μικρασιάτες, μουσουλμάνους και στρατιωτικούς σχετίζονταν με τη μικρασιατική εκστρατεία, παρουσιάζει πως –παρά την εντύπωση που κυριαρχεί– είναι παντελώς αβάσιμη η μομφή προς τους Μικρασιάτες Έλληνες ότι η έλευσή τους προκάλεσε ένα κύμα ανομίας και αστάθειας στη χώρα.
¶ Η μικρασιατική καταστροφή μέσα από την αφήγηση του βιωμένου παρελθόντος (διηγήματα του Αντώνη Ρουμελιώτη) αναδεικνύει τη στενή διασύνδεση ιστορίας και λογοτεχνίας.
