Το παρόν βιβλίο διαρθρώνεται σε τρία κεφάλαια: «Η μετρική της ποίησης του Καβάφη», «Η διαδικασία της μετρικής κατασκευής μέσα από το αρχείο Καβάφη», «Μετρική και ποιητική: Ο Καβάφης και οι άλλοι σύγχρονοι ποιητές». Στο πρώτο παρουσιάζεται, ενταγμένο στην πορεία του χρόνου και εγχαραγμένο από τις τομές που ορίζουν τα εξελικτικά στάδια της διαμόρφωσής του, το ποιητικό έργο του Καβάφη και επιχειρείται μια ιστορική ανασκόπηση των θέσεων της κριτικής σχετικά με τη μορφή των καβαφικών ποιημάτων. Στη συνέχεια, καθώς το καβαφικό έργο τοποθετείται χρονικά σε μία περίοδο ιδιαίτερα κρίσιμη για την ανανέωση των στιχουργικών μέσων και, επιπροσθέτως, στην πλειονότητα των καβαφικών ποιημάτων χρησιμοποιείται η μορφή του ελευθερωμένου στίχου, καταγράφονται οι βασικοί σταθμοί της πορείας που διέγραψε τόσο η ευρωπαϊκή όσο και η ελληνική ποίηση από την καθολική χρήση του αυστηρά έμμετρου στίχου έως την ελευθέρωση της ποιητικής μορφής. Τέλος, περιγράφεται η μετρική της ποίησης του Καβάφη (των αποκηρυγμένων, των ανέκδοτων ή κρυμμένων, των αναγνωρισμένων και των ατελών ποιημάτων του) και εντέλει αποτυπώνεται η προοδευτική μετάπλαση των μέσων της καβαφικής στιχουργίας κατά την ιστορική διαδρομή του ποιητή. Στο δεύτερο, κεντρικό και εκτενέστερο, κεφάλαιο εξετάζεται το αρχείο Καβάφη ως εργαλείο μελέτης της καβαφικής μετρικής. Η μελέτη των χειρογράφων του ποιητή απoσκοπεί στη διακρίβωση της ενδεχόμενης διαφοροποίησης των κανόνων που διέπουν τη μετρική κατασκευή των καβαφικών στίχων από τη στιγμή που οι στίχοι αυτοί πρωτογράφονται ως τη στιγμή που τυπώνονται και δημοσιεύονται. Στο τρίτο κεφάλαιο διερευνάται η στιχουργία τεσσάρων ποιητών που κυριάρχησαν στη λογοτεχνική σκηνή την περίοδο κατά την οποία καλλιεργήθηκε ο ελευθερωμένος στίχος στην Ελλάδα, δηλαδή του Κωστή Παλαμά, του Άγγελου Σικελιανού, του Κώστα Βάρναλη και του Κ.Γ. Καρυωτάκη, ώστε να αναδειχθούν σαφέστερα τα σημεία και οι τρόποι σύγκλισης και ιδίως απόκλισης της καβαφικής μετρικής από τις συντεταγμένες του ευρύτερου μετρικορυθμικού περιβάλλοντος στο οποίο ανήκει ο Αλεξανδρινός.