πλέον σημαντικό φαινόμενο στην έμβια φύση αφού η ανάλυση της θεμελιώνει τη θέση ότι η έμβια φύση
καθορίζεται από τελικά αίτια: κάθε γέννηση σκοπεύει στη δημιουργία ενός ώριμου δείγματος του
φυσικού είδους στο οποίο ανήκουν οι γεννήτορες. Το πρώτο βιβλίο εξετάζει τα αναπαραγωγικά μέρη των
ζώων και επιχειρηματολογεί για τη φύση των σπερματικών εκκρίσεων αρσενικού και θηλυκού (ενάντια σε
αντίπαλες ιατρικο-βιολογικές θεωρήσεις). Στο δεύτερο και τρίτο βιβλίο εξετάζεται η διαδικασία σύστασης
και ανάπτυξης των εμβρύων και η προέλευση των ψυχικών τους δυνάμεων (κατά σειρά στα ζωοτόκα,
ωοτόκα, σκωληκοτόκα και εν τέλει στα ζώα που δημιουργούνται αυτομάτως). Στο τέταρτο βιβλίο
αναλύεται το φαινόμενο της κληρονομικότητας και άλλα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά γύρω από τις
γεννήσεις, όπως επίσης οι χρόνοι των κυήσεων και η σχέση τους με τον κοσμικό χρόνο. Το τελευταίο
βιβλίο αφιερώνεται στην εξέταση χαρακτηριστικών που προκύπτουν αναγκαία, δηλαδή όχι εξ αιτίας
τελικών αιτίων (π.χ. χρώμα δέρματος και ματιών, τριχοφυϊα, φωνή, οδοντoστοιχία κτλ.). Η πραγματεία
έχει ενδιαφέρον τόσο για το πώς εφαρμόζεται και αναπτύσσεται η αριστοτελική υλομορφική θεωρία, όσο
και ως το έργο που ολοκληρώνει την αριστοτελική ζωολογία. Συνιστά δε ένα ανεκτίμητο τεκμήριο και
πηγή για την ιστορία της ανάπτυξης της αρχαίας επιστήμης.
Ο τόμος περιλαμβάνει εισαγωγή, σχολιασμό όπως και ευρετήρια χωρίων, όρων και ονομάτων.
