Δημοσίευση: efsyn.gr 21/2/2026
«Οι Διαβολικές», όμοιες με αιλουροειδή, γίνονται απειλητικές για όποιον τις πλησιάζει
Ο Barbey μάς εισάγει στη ζούγκλα των σεμνότυφων σαλονιών όπου περιφέρονται νωχελικά λέαινες, λεοπαρδάλεις και τίγρεις περιμένοντας καρτερικά τη στιγμή της επίθεσης στο θήραμα.
Μια συλλογή από έξι νουβέλες όπου ο Barbey d’Aurevilly σκιαγραφεί γυναίκες μοιραίες, αισθησιακές, μυστηριώδεις και δεσποτικές, που με το ερωτικό τους πάθος προκαλούν την καταστροφή. Κυκλοφόρησε το 1874, πήρε πάνω από δυο δεκαετίες μέχρι να ολοκληρωθεί, και αποτελεί ίσως το σημαντικότερο έργο του. Ο Barvey και ο εκδότης του κατηγορήθηκαν για προσβολή της δημόσιας αιδούς και των χρηστών ηθών, η κυκλοφορία του απαγορεύτηκε, και 480 αντίτυπα κατασχέθηκαν από τις αρχές πριν η υπόθεση καταλήξει στο αρχείο χάρη στην παρέμβαση του Γαμβέτα.
Με φόντο τη γαλλική τάξη των ευγενών, σε δυσμένεια έπειτα από τις διαδοχικές επαναστάσεις του 19ου αιώνα, οι Διαβολικές περιγράφονται, μέσα από την αντρική ματιά των αφηγητών, ως γυναίκες των οποίων τα κίνητρα πηγάζουν από τη σφαίρα του Κακού. Ο Διάβολος μαθαίνει στις γυναίκες να είναι αυτό που είναι ή, μάλλον, εκείνες το διδάσκουν στο Διάβολο, σε περίπτωση που το αγνοεί, αναφέρεται στην Ευτυχία μέσα από το έγκλημα, όπου πλέκεται το εγκώμιο της ομορφιάς του Κακού. Χαρακτηρίζονται αμφιλεγόμενες και αινιγματικές, συχνά παρομοιάζονται με Σφίγγες και οι σκέψεις τους παραμένουν άρρητες και απρόσιτες, ενώ οι πράξεις τους αγγίζουν το φόνο και την παιδοκτονία. Γυναίκες ευνούχοι, αποτελούν απειλή για τους άνδρες που γοητεύουν, χωρίς να διστάζουν να τιμωρήσουν ή και να θανατώσουν το ίδιο τους το αμαρτωλό κορμί, όντας μετέωρες ανάμεσα στη μεγαλειώδη ομορφιά και τις ολέθριες προθέσεις τους.
Οι νουβέλες του Barbey d’Aurevilly αποτελούν αντανάκλαση των Τραγικών ιστοριών του 16ου αιώνα, φέροντας όμως τη σφραγίδα του σκοτεινού ιδεαλισμού, του μανιχαϊσμού και της έλξης προς το απόλυτο. Εκπρόσωπος του Παρακμιακού κινήματος του τέλους του 19ου αιώνα, αυτός ο προκλητικός δανδής εκφράζει μια αποστροφή για την πρόοδο, το θετικισμό και τον υλισμό, χρησιμοποιώντας εκλεπτυσμένο αισθητισμό, καυστική ειρωνεία και ξεκάθαρο πεσιμισμό. Όχι μόνο αγνοεί αλλά παραβιάζει τους ηθικούς κανόνες αφού τίποτα καλό δεν πρόκειται να ’ρθει, γιατί το ανθρώπινο γένος είναι στα τελευταία του.
Αν και, αρχικά, είχε σχεδιάσει μια δεύτερη σειρά διηγημάτων, ως ζεύγος των Διαβολικών, με τίτλο Οι Θεϊκές, τελικά εγκατέλειψε την ιδέα πιστεύοντας πως η Αρετή είναι πληκτική, σε αντίθεση με το Κακό που διαθέτει ένταση, μυστήριο και δραματικότητα. Αν και δηλώνει χριστιανός και ηθικολόγος, ο Barbey επιλέγει να ασχοληθεί αποκλειστικά με το Κακό, γιατί το Κακό αποκαλύπτει πιο καθαρά την ανθρώπινη φύση. Στις ιστορίες του επικρατεί αυτή η περίεργη μαύρη λάμψη που προκαλεί έλξη αλλά και ταυτόχρονα ανησυχία. Η αλήθεια ποτέ δεν αποκαλύπτεται πλήρως αφού οι χαρακτήρες συχνά φορούν μάσκες, μιλούν μέσα από υπαινιγμούς, ψέματα και μισόλογα, κάτι που εξάπτει τη φαντασία και προκαλεί τρόμο, καθιστώντας το Κακό ακόμη ισχυρότερο. Άλλοτε ωμό και βίαιο, άλλοτε υποφώσκον και αδιόρατο, το Κακό κλιμακώνεται, από ηθικές παρεκτροπές μέχρι την πλήρη διαφθορά της ψυχής, και επεισόδια συνειδητών πράξεων ακραίας βίας δίνουν στη βαρβαρότητα μια διάσταση μεταφυσικά τρομακτική.
Βίαιη και διαβολική γίνεται η αγάπη. Συναίσθημα ανεξέλεγκτο, άσβεστο, αχαλίνωτο, πάθος που συνιστά σκοπό δικαιολογώντας κάθε μέσον. Άρρηκτα δεμένο με τον ερωτισμό, την τόλμη, την πρόκληση και το ψέμα, τροφοδοτείται από τον κίνδυνο και οδηγεί μοιραία στη μοιχεία και στο φόνο. Οι εραστές εξεγείρονται στην αυστηρότητα των θρησκευτικών κανόνων, συνδέονται παραβιάζοντας τις κοινωνικές συμβάσεις και εναντιώνονται στους νόμους της αναπαραγωγής αλλάζοντας ρόλους. Ο άντρας εμφανίζει τη θηλυκή του υπόσταση και η γυναίκα την αρρενωπότητά της. Η γυναίκα είναι αυτή που διαθέτει τον ηρωισμό και όχι ο άντρας.
Η θηλυκότητά της παρεκκλίνει από τη νόρμα απομακρύνοντάς την από τις παραδοσιακές ιδιότητες της γυναίκας που προορίζεται να εκπληρώνει το βιολογικό της πεπρωμένο μέσα από τη φροντίδα του άλλου και την απόλυτη αφοσίωση στα παιδιά της. Το μητρικό ένστικτο λάμπει δια της απουσίας του, με τους γυναικείους χαρακτήρες του έργου να αφοσιώνονται στους εαυτούς τους και τα καταστροφικά τους πάθη. Ο εγωκεντρισμός και η απέχθεια για τη μητρότητα κατακλύζει τις Διαβολικές μητέρες με μίσος και σκληρότητα, οδηγώντας τες στην παιδοκτονία και τον συμβολικό κανιβαλισμό. Η μητέρα θυσιάζει τα παιδιά της στο βωμό του ερωτικού της πάθους.
Άγριες, σκληρές και επικίνδυνες, οι Διαβολικές, όμοιες με αιλουροειδή, γίνονται απειλητικές για όποιον τις πλησιάζει. Ο Barbey μάς εισάγει στη ζούγκλα των σεμνότυφων σαλονιών όπου περιφέρονται νωχελικά λέαινες, λεοπαρδάλεις και τίγρεις περιμένοντας καρτερικά τη στιγμή της επίθεσης στο θήραμα. Ενισχύοντας ακόμα περισσότερο το διαβολικό τους χαρακτήρα, τις παρομοιάζει με φίδια και μας δείχνει τη διχαλωτή τους γλώσσα αλλά και με Μέδουσες, που στο γοργόνειο κεφάλι τους φέρουν φιδίσια κόμη και στο στήθος μια πέτρινη καρδιά.
Κι αν περιμένουμε πως αυτά τα άκαρδα τέρατα και τα αιμοβόρα αγρίμια θα πλημμυρίσουν τις σελίδες του έργου με πίδακες αίματος και ζωτικού υγρού, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί υπαινιγμούς που μας προκαλούν περισσότερο ανησυχία και περιέργεια παρά αποστροφή. Ταραγμένοι παλμοί, βίαιη ροή, μάγουλα που ροδίζουν, μάτια που κοκκινίζουν, μια πληγή που δεν ματώνει, ένα λεκιασμένο φόρεμα, μια κόκκινη κουρτίνα και άφθονο κόκκινο κρασί. Αυτά είναι τα σημάδια της μάχης ανάμεσα στον έρωτα και το θάνατο, ανάμεσα στο Καλό και το Κακό, τις δύο όψεις της ανθρώπινης υπόστασης.
Κάτω από τα κοινωνικά προσχήματα, τις ηθικές επιταγές, και την επιρροή της θρησκείας, κοχλάζει η δύναμη του ενστίκτου, της γενετήσιας ορμής και της εξουσίας. Η παρακμή της Ρωμαϊκής ή της Βυζαντινής αυτοκρατορίας ωχριά μπροστά σε αυτό το τέλος του αιώνα.
