Αθήνα, Μάρτιος 1972. Η Ελλάδα ζούσε στη σκιά της δικτατορίας και η Ευρώπη αναζητούσε ακόμα τα όριά της στον Ψυχρό Πόλεμο. Τότε ο Γκύντερ Γκρας, κορυφαίος συγγραφέας της μεταπολεμικής Γερμανίας και μετέπειτα νομπελίστας, έδωσε στην Αθήνα μια ομιλία που έμεινε στη μνήμη: «Λόγος εναντίον της συνήθειας».

Ήταν μια τολμηρή καταγγελία της χούντας, αλλά και μια διαχρονική προειδοποίηση: η δημοκρατία δεν χάνεται μόνο με τη βία, αλλά και με την αργή συνήθεια στην απώλειά της. Ο παρών τόμος συγκεντρώνει τη διάλεξη, τον απόηχο της εκδήλωσης και μια συνέντευξη όπου ο Γκρας μιλά για τον σοσιαλισμό, τη δημοκρατία και την Ευρώπη του μέλλοντος.
Πενήντα χρόνια μετά, τα λόγια του εξακολουθούν να ηχούν οδυνηρά επίκαιρα: να μη συνηθίσουμε ποτέ στην αδικία και στον αυταρχισμό.

Προλογίζει ο ομότιμος Καθηγητής και πρώην υπουργός, Νίκος Αλιβιζάτος.

Ο Γκύντερ Γκρας (1927–2015) ήταν Γερμανός συγγραφέας, ποιητής και εικαστικός, από τις πιο ισχυρές φωνές της μεταπολεμικής λογοτεχνίας. Έγινε παγκόσμια γνωστός με το βιβλίο «Το Τενεκεδένιο Ταμπούρλο», έργο-σταθμό που άνοιξε την «Τριλογία του Ντάντσιχ». Τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας (1999) και συχνά παρενέβαινε δημόσια σε πολιτικά και ιστορικά ζητήματα της Γερμανίας και του κόσμου.