Ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος Β΄
Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ν. Σμύρνης κ. Συμεών
1904-1923: Μια περίοδος της νεωτέρας ιστορίας μας, της οποίας, ακόμη και σήμερα, βιώνουμε τις συνέπειες εκείνων των γεγονότων που χαράχθηκαν ανεξίτηλα στις μνήμες όλων μας. Μέσα στα 18 αυτά χρόνια, η Ελλάδα γνώρισε δόξες και νίκες περιφανείς, αλλά και συμφορές μεγάλες, με κορύφωση τη Μικρασιατική τραγωδία και την απώλεια των εδαφών της Ιωνίας και του Πόντου.
Μέσα στη χιονοστιβάδα αυτή των ιστορικών εξελίξεων –όπου το έν γεγονός διεδέχετο το άλλο– ο Κλήρος δεν έμεινε αδρανής. Συμμετείχε κι αυτός, με τις δικές του δυνάμεις, στον αγώνα εναντίον των εχθρών του Ελληνισμού και της Ορθοδόξου θρησκείας μας. Και με όπλο την πίστη στον Χριστό, έδωσε στους επιβούλους εκείνους να καταλάβουν ότι οι επιδιώξεις τους ήταν απραγματοποίητες.
Από το πλήθος των ρασοφόρων μαρτύρων –που θυσιάσθηκαν για του Χριστού την πίστη την αγίαν και της Πατρίδος την Ελευθερίαν– εννέα Μητροπολίτες ύψωσαν το ανάστημά τους και στάθηκαν τείχος απροσπέλαστο στην πλημμυρίδα των Τούρκων, των Βουλγάρων, των Αλβανών και των Ρουμάνων που απειλούσαν τότε τα εδάφη μας και τον πληθυσμό τους.
Οι εννέα εκείνοι Εθνοϊερομάρτυρες –που μας φέρνουν στον νου τους μαχητές κληρικούς των ηρωικών χρόνων του ξεσηκωμού του 1821– εγνώρισαν απειλές, απηνείς διώξεις, εξευτελισμούς, εκτοπίσεις, απόπειρες δολοφονίας. Όμως, ουδείς εξ αυτών ελύγισε. Όλοι έμειναν πιστοί ταγοί του ποιμνίου των και ουδείς θέλησε να το εγκαταλείψη, έστω και αν γνώριζαν, ποίο τραγικό τέλος θα είχαν. Και οι εννέα μαρτύρησαν, καθιστάμενοι ούτως σύμβολα ενός Έθνους, όπου ο Σταυρός και τα φυσεκλίκια συμπορεύθηκαν πολλές φορές στο διάβα της ιστορίας του.
Στην ογκώδη αυτή ιστορική μελέτη σκιαγραφούνται λεπτομερώς οι εννέα Εθνοϊερομάρτυρες της Εκκλησίας μας, παρατίθενται κείμενα σχετικά με αυτούς ενώ υπάρχει πλούσια βιβλιογραφία και πλήθος διευκρινίσεων για τον καθένα από αυτούς.
