Ό,τι απομένει
Κυκλοφορεί
ISBN: 978-618-6051-06-7
Noėma, Αθήνα, 11/2026
1η έκδ. || Νέα
Γλώσσα: Ελληνική, Νέα
Γλώσσα πρωτοτύπου: Ρουμανική
Ενιαία τιμή έως 16/5/2028
€ 14.84 (περ. ΦΠΑ 6%)
Βιβλίο, Χαρτόδετο
14 x 21 εκ., 254 σελ.
Περιγραφή
Στη Δοβρουτσά της Ρουμανίας, στα τελευταία χρόνια του καθεστώτος Τσαουσέσκου, ο μικρός Τζεόρτζε μεγαλώνει σε ένα χωριό όπου η καθημερινότητα σημαδεύεται από τις στερήσεις, τις οικογενειακές σχέσεις, τις φιλίες και τις μικρές χαρές της παιδικής ηλικίας. Μέσα από τις εμπειρίες, τις ανακαλύψεις και τις περιπέτειές του, παρακολουθούμε τη μετάβασή του στην εφηβεία, αλλά και την προσπάθειά του να προσαρμοστεί σε έναν κόσμο που αλλάζει, καθώς –μέσα στο κλίμα των πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών μετά την Επανάσταση του 1989– η οικογένειά του αποφασίζει να εγκαταλείψει το χωριό και να εγκατασταθεί στη γειτονική πόλη.

Με χιούμορ, τρυφερότητα και λεπτή αυτοειρωνεία, ο Τζεόρτζε Κ. Ντουμίτρου ανασυνθέτει την ατμόσφαιρα μιας ολόκληρης εποχής, χωρίς να την εξιδανικεύει ή να την παρουσιάζει μονοδιάστατα. Ένα μυθιστόρημα για τη μνήμη και την ενηλικίωση, που φωτίζει τις αντιφάσεις της καθημερινής ζωής στα ύστερα χρόνια του κομμουνισμού στη Ρουμανία.

Η βάφτιση

Μου διηγούνταν η μάνα μου πώς έγιναν τότε τα πράγματα. Ήμουν ένα κλαψιάρικο μωρό που ούρλιαζε από τα χαράματα μέχρι το βράδυ, ακόμα κι αν η μάνα προσπαθούσε να μου βάλει συνεχώς τη ρώγα στο στόμα, με την ελπίδα ότι έτσι θα με έκανε, έστω και για μια στιγμή, να σωπάσω. Εγώ όμως έκανα το δικό μου, με τα μεγάλα μου μάτια ολάνοιχτα και με το μελανιασμένο πρόσωπο. Κολικοί, νεύρα, ανησυχία, όλα μαζί. Πότε πότε κατάπινα τα δάκρυά μου και έπεφτα σε ένα είδος λήθαργου που θα μπορούσε να περάσει ως ύπνος. Τότε βυθιζόταν και η μάνα μου σε ένα βαρέλι γεμάτο πίσσα, απ’ όπου με δυσκολία έβρισκε
τον δρόμο της πίσω προς το φως όταν οι κραυγές μου ακούγονταν
ξανά. Η μητέρα μου τα έχανε. Το ίδιο και ο πατέρας μου. Με κουβαλούσε και αυτός στην αγκαλιά του και γύριζε πάνω-κάτω στο
σπίτι ελπίζοντας ότι, αν με ζάλιζε, θα ηρεμούσα. Όμως ο πατέρας μου δεν μύριζε όπως η μαμά μου, ο πατέρας μου μύριζε ψαρίλα και καπνίλα από τη σόμπα. Κι έτσι, έφτανα ξανά στη μητέρα μου, να ακουμπήσω το μάγουλο στο στήθος της ή στην αριστερή κλείδα ενώ μου έδινε απαλά πατ πατ στην πλάτη: «Άντε, πέρασε». Δεν είχε περάσει καθόλου, εγώ συνέχιζα το ούρλιασμα και αυτή δεν ήξερε πια τι να κάνει. Υπήρξαν μέρες που σκεφτόταν να με πετάξει έξω απ’ το παράθυρο. Φανταζόταν πως θα πετούσα και θα έπεφτα στο γρασίδι. Πως θα έκλαιγα εκεί, σε απόσταση, μέχρι να σταματήσω εντελώς και εκείνη θα έκλεινε τα παράθυρα και τις πόρτες, θα έβαζε ένα μαξιλάρι πάνω στο κεφάλι της για να κοιμηθεί, να κοιμηθεί, να κοιμηθεί. Απομάκρυνε γρήγορα όλες αυτές τις μακάβριες σκέψεις, το κακότυχο μωρό –καημένε εγώ– ήμουν ο γιος της· πώς μπορούσε να σκεφτεί κάτι τέτοιο; Κι όμως φαινόταν ότι μπορούσε. Όλες αυτές οι σκέψεις περνούσαν από το μυαλό της και χαιρόταν που ο μπαμπάς μου δεν είχε τηλεπαθητικές δυνάμεις, γιατί θα είχε τρομάξει και θα την είχε κλείσει στο τρελοκομείο. Δεν ήταν τρελή, αλλά μόνο κουρασμένη. Κουρασμένη,αγχωμένη, με μια επιλόχειο κατάθλιψη σε πλήρη εξέλιξη. Σεποιον να τα πει; Δεν είχε κανέναν, οι άνθρωποι γύρω της ζούσαν
στον δικό τους κόσμο. Επιπλέον, ο μπαμπάς ήταν άντρας και πατέρας από πάνω, πανικοβλημένος εκ φύσεως. Έπειτα η πεθερά της –η γιαγιά Ράντα–, που της μιλούσε ασταμάτητα και την τρέλαινε. Της έλεγε ότι θα έπρεπε να με βαφτίσει γρήγορα, μόνο με τον τρόπο αυτόν θα ηρεμούσα. Το ήξερε από τον παπα-Αντρέι, που της το εξηγούσε κάθε Κυριακή μετά τη λειτουργία. Μια σκέψη που κάθε βράδυ γινόταν πιο δυνατή, καθώς ξεφύλλιζε τα προσευχητάρια πριν τον ύπνο.

Η μητέρα μου, όπως ήταν τότε, παγιδευμένη στη μάχη με το μωρό που ήμουν, δεν ήταν σε θέση να συγκεντρωθεί πραγματικά σε ένα τέτοιο γεγονός. Το βάφτισμα ήταν ένα εντελώς τρελό πράγμα που θα ανέβαλε για του Αγίου Ποτέ, ένα πράγμα που, αν έβαζε το χέρι στην καρδιά της, θα παραμελούσε ολόψυχα τελικά. Αλλά η αλήθεια είναι ότι ζούσε στο χωριό, και στο χωριό τα πράγματα γίνονται με τον δικό τους τρόπο, κι αυτός ο τρόπος έχει τη δική του αιτία. Αβάφτιστος θα ήμουν στιγματισμένος, λεπρός. Δεν ήταν μια προοπτική που θα μπορούσε κανείς να λάβει υπόψη του στα σοβαρά. Το βάφτισμα έγινε λοιπόν αναγκαστικά, με όλη την επιμελημένη, σύνθετη τελετή που ενορχήστρωσε ο παπα-Αντρέι.

Ο παπάς ήταν θυμωμένος. Είχε κάνει όλες τις προετοιμασίες στην
εκκλησία και, όταν η γιαγιά τού είπε αναστενάζοντας ότι έπρεπε να έρθει στο σπίτι μας, το πήρε άσχημα. Χάζευε μάλλον χαμένος τη γυναίκα με το μαντίλι που στεκόταν μπροστά του στρίβοντας τα χέρια της σαν να ζούσε μια τραγωδία, ενώ προσπαθούσε να δικαιολογηθεί, χωρίς να ξέρει ούτε η ίδια γιατί. «Στο σπίτι θέλουν, τι να τους κάνω εγώ;» Για όλα έφταιγε η νονά και η άρνησή της να πάει στην εκκλησία. Ήρθε με τα χέρια γεμάτα κουρέλια για μένα, ρούχα που κόστιζαν ένα σωρό λεφτά, και φαινόταν πως η κατάσταση δεν της άρεσε πολύ. Είχε αρκετά σχόλια να κάνει και άρχισε με την Εκκλησία: δεν καταλάβαινε το νόημά της επί της Γης. «Αν θες να προσευχηθείς» έλεγε «προσευχήσου μόνος σου δίπλα στο κρεβάτι, στα γόνατά σου, ή πήγαινε στα χωράφια, στο λιοπύρι, ή στην έρημο, υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να ανταμώσεις τον Θεό εκεί». Μπροστά σε κάποιους είχε εμφανιστεί, σε άλλους μίλησε, όλα έγιναν κατά κανόνα στο λιοπύρι, κάτω από το εκθαμβωτικό φως, όχι ανάμεσα στους ψυχρούς τοίχους κάποιου φρικαλέου κτιρίου ποτισμένου με διάφορες μυρωδιές, όπου γενικά σύχναζαν οι γριές και οι μαχαλάγισσες – και σε καμία περίπτωση έξυπνα κεφάλια και οραματιστές όπως εκείνη. Δεν είχε γίνει τζάμπα διευθύντρια σχολείου και γραμματέας του Κόμματος
στην κωμόπολη. Πάνω-κάτω, μόλις μπήκε στο σπίτι ούτε έβγαλε τα παπούτσια της ούτε γδύθηκε, αλλά μίλησε με λεπτή και κοφτερή φωνή: «Ελπίζω να μη με κουβαλήσετε με το στανιό στην εκκλησία, εγώ εκεί δεν μπαίνω. Νόμιζα ότι με πιάσατε όλοι από τον γάμο». Ο νονός στραβομουτσούνιασε ακόμα περισσότερο: «Θεέ μου, με αυτά μου έκανε το κεφάλι καζάνι σε όλο τον δρόμο».

Η νονά ήταν γυναίκα με καρδιά πέτρα, με κακεντρεχή όψη. Αυστηρή και υπερβολικά λεπτολόγα, εξυπηρετώντας το Σύστημα είχε μία μόνο επιθυμία που δεν έκρυβε από κανέναν: να τα έχει καλά με το Κόμμα, να κάνει εντύπωση. Η αποστολή της ως γραμματέως στα θέματα προπαγάνδας στην κωμόπολη ήταν να προάγει στους χωρικούς την κομμουνιστική θρησκεία, να μπαίνει στα μυαλά τους και να τα ευθυγραμμίζει. Να κηρύσσει το Καλό σ’ όσους ήταν ακόμη διστακτικοί. Ήταν πεπεισμένη ότι οι άνθρωποι δεν συνειδητοποιούσαν, ότι ήταν κοιμισμένοι, και εκείνη έπρεπε να τους ξυπνήσει. Οι χωρικοί δεν ήξεραν τι ήταν καλό για τον εαυτό τους – αν ήξεραν, θα αγκάλιαζαν τον κομμουνισμό μ’ όλη τους την καρδιά, όπως το έκανε η ίδια. «Υπάρχει μόνο μία Αλήθεια» έλεγε στη μητέρα μου «και όποιος δεν τη βλέπει είναι απλώς τυφλός. Αυτή θα ανοίξει τα μάτια σε όλους. Αυτοί ζουν
στο σκοτάδι του μυαλού και δεν έχουν την ανάλογη ικανότητα σκέψης. Ας είμαστε σοβαροί, είναι γενικά βλάκες. Πώς θα μπορούσε ένας κουτός να ξέρει τι είναι καλό για τον εαυτό του; Παραμένει αιχμάλωτος, παγιδευμένος στο περιορισμένο του μυαλό και βολτάρει πέρα-δώθε, σαν κατσαρίδα μέσα σε ένα σπιρτοκούτι. Δεν είναι ικανός να καταλάβει ελευθερία τι σημαίνει, δεν μπορεί να τη δεχτεί, δεν μπορεί να την απολαμβάνει».

Τις πρώτες της μέρες ως διευθύντρια, είχε οργανώσει αντιθρησκευτικές προβολές στο σχολείο. Είχε μαζέψει κόσμο από το χωριό, γέρους και φτωχούς, Αντβεντιστές και Ορθοδόξους και τους στρίμωξε στο εργαστήριο Ιστορίας, όπου έπαιζε μια ταινία στην οποία αμφισβητούσαν μία μία τις βιβλικές πληγές και άλλα θαύματα. Εξηγούνταν επιστημονικά. Η μετατροπή των νερών σε αίμα: η μόλυνση του Νείλου με μικροσκοπικά κόκκινα φύκια, εφικτή εάν συντρέχουν ορισμένες συνθήκες. Η εισβολή των βατράχων: τα ίδια φύκια, τα οποία ανάγκασαν τα αμφίβια να εγκαταλείψουν το φυσικό τους περιβάλλον και να βολτάρουν στους δρόμους, να μπουν σε σπίτια, ακόμα και στο παλάτι του φαραώ. Το σκοτάδι: πυκνά σύννεφα τέφρας από ένα ηφαίστειο που μόλις είχε εκραγεί. Και ούτω καθεξής. Εξηγήθηκαν κι άλλα ακόμα, όπως ο χωρισμός της Ερυθράς Θάλασσας στα δύο από ένα τσουνάμι ή ο κατακλυσμός του Νώε – μια πλημμύρα, όταν η Μεσόγειος ξεχείλισε και σχημάτισε τη Μαύρη Θάλασσα. Υπήρχε ένας λόγος για κάθε τέτοιο θαυμαστό γεγονός. Οι άνθρωποι άκουγαν με το
στόμα ανοιχτό, κάθονταν στα θρανία σαν φρόνιμοι μαθητές κοιτώντας προσεκτικά τις εικόνες που προβάλλονταν πάνω σε έναν
τοίχο από τον θορυβώδη προβολέα. Τελικά, βγήκαν όλοι στην αυλή του σχολείου και μίλησαν μεταξύ τους μπερδεμένοι ακόμη.
Συμπέραναν ότι εντέλει το κράτος αποφάσισε να εισαγάγει τα μαθήματα θρησκείας στα σχολεία. Σε κάποιους αυτό φαινόταν κατάλληλο, σε άλλους λιγότερο, καθώς ήταν πεπεισμένοι ότι η μελέτη της θρησκείας δεν προορίζεται για το σχολείο, αλλά για το σπίτι ή για την εκκλησία. Το σχολείο είναι για κάτι άλλο. Μετά έφυγαν αφήνοντας τη διευθύντρια μόνη της με τις μπομπίνες της, που έπρεπε να τις κουβαλήσει σε μια μικρή αποθήκη.


Add: 2026-11-16 12:40:50 - Upd: 2026-11-16 16:36:49