Διαγραμμένοι
Μετάφραση: Χρηστίδη, Βούλα
Εξώφυλλο/εικαστικό: Προύσαλης, Στράτος
Κυκλοφορεί
ISBN: 978-618-6051-01-2
Noėma, Αθήνα, 10/2026
1η έκδ. || Νέα
Γλώσσα: Ελληνική, Νέα
Γλώσσα πρωτοτύπου: Σλοβενική
Ενιαία τιμή έως 29/4/2028
€ 13.78 (περ. ΦΠΑ 6%)
Βιβλίο, Χαρτόδετο
14 x 21 εκ., 240 σελ.
Περιγραφή
Στη Σλοβενία των αρχών της δεκαετίας του 1990, λίγο μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, η Ζάλα πηγαίνει στο μαιευτήριο για να φέρει στον κόσμο το πρώτο της παιδί. Εκεί ανακαλύπτει κάτι αδιανόητο: το όνομά της δεν βρίσκεται στα ηλεκτρονικά μητρώα του κράτους και, επισήμως, δεν υπάρχει ούτε η ίδια ούτε το νεογέννητο παιδί της. Χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα, βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπη με έναν απρόσωπο γραφειοκρατικό μηχανισμό και παλεύει να αποδείξει την ύπαρξή της.

Με αφετηρία την πραγματική ιστορία των «διαγραμμένων» της Σλοβενίας, ο Μίχα Ματσίνι μετατρέπει ένα σκοτεινό κεφάλαιο της πρόσφατης ευρωπαϊκής ιστορίας σε ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα. Με ένταση, ευαισθησία και λεπτό χιούμορ, παρακολουθεί από κοντά την περιπέτεια της ηρωίδας, ενώ αναδεικνύει τις παράλογες και συχνά απάνθρωπες συνέπειες της γραφειοκρατικής αυθαιρεσίας. Οι Διαγραμμένοι είναι μια ιστορία για την ταυτότητα, τον αποκλεισμό και την ανθρώπινη ανθεκτικότητα,
αλλά και ένα καθηλωτικό θρίλερ για το τι μπορεί να συμβεί όταν ένας άνθρωπος παύει να υπάρχει στα μάτια του κράτους.

Πέμπτη, 30 Απριλίου 1992

Ήταν η τέλεια στιγμή –το δέρμα της ήταν ακόμη ποτισμένο με τη θαλπωρή και τα αρώματα του μπάνιου, το σώμα της τυλιγμένο σε μια πετσέτα, τα γυμνά της πόδια πάνω στο χαλί, που της επέτρεπαν να νιώσει την απαλότητα του κόσμου– και γι’αυτό σχεδόν δεν το πρόσεξε.

Στην οθόνη εμφανίστηκε ένα μοντέλο να σκύβει πάνω από ένα μωρό και πεταλούδες κινουμένων σχεδίων να ξετρυπώνουν από την πάνα του· με φως που υπάρχει μόνο σε τηλεοπτικές διαφημίσεις και σε βιτρίνες παγωτών, το περιστρεφόμενο παιχνίδι λαμπύριζε και ταλαντευόταν πάνω από την κούνια.

Ένα μουσικό σήμα ανακοίνωσε το τελευταίο δελτίο ειδήσεων της ημέρας. Άρπαξε το τηλεχειριστήριο και πάτησε το κόκκινο κουμπί, χαμογελώντας στην αντανάκλασή της στην οθόνη που σκοτείνιαζε. Όσο κρατούσε την πετσέτα κοντά στο στήθος της, περπάτησε αργά προς την κούνια που είχε ετοιμάσει δίπλα στο κρεβάτι της, η οποία ξεθώριαζε στο φως της δύσης. Ακούμπησε με το χέρι της κατά μήκος την ξύλινη άκρη, σφίγγοντας το κάγκελο με τα δάχτυλά της.

Κάτι κύλησε στον μηρό της, που τη γαργάλησε ελαφρώς. Σταμάτησε για να επικεντρωθεί στην αίσθηση. Η σταγόνα κύλησε κάτω από το γόνατό της, με την επόμενη να έρχεται βιαστικά από πίσω της. Νόμιζε ότι δεν είχε στεγνώσει εντελώς και ξεδίπλωσε την πετσέτα. Το ίχνος έμοιαζε σχεδόν με φλέβα που είχε αναδυθεί στην επιφάνεια του δέρματός της. Τη διαπέρασε ρίγος και η φλέβα πασαλείφτηκε στο πόδι της. Ένας κόκκινος λεκές πότισε το χνουδωτό χαλί, καθώς κυλούσε το υγρό και από τα δύο πόδια.

Ήξερε ότι έπρεπε να κινηθεί, αλλά, ενώ το σώμα της ετοιμαζόταν να δράσει από μέσα, εξωτερικά παρέμενε ακίνητο· μόνο τα δάχτυλα των ποδιών της τυλίγονταν προς τα μέσα, σαν να ήθελαν να κρυφτούν.

Ο ταξιτζής έριξε μια ματιά και, πριν καν του πει πού πήγαινε, έφυγε. Σε κάθε φανάρι έσκυβε πίσω και κοιτούσε τα πόδια της, εκτιμώντας τον κίνδυνο για τα καλύμματα των καθισμάτων του. Η πρασινωπή Μερσεντές γλίστρησε αθόρυβα μέσα στη νύχτα· η παράδοση έλεγε ότι κανείς Γιουγκοσλάβος γκασταρμπάιτερ1 δεν τολμούσε να επιστρέψει πίσω στην πατρίδα του, πριν να βγάλει αρκετά χρήματα στη Γερμανία για να αγοράσει μία.

Ο οδηγός συνέχισε να γλείφει το μουστάκι του και μίλησε μόνο μία φορά:
«Γιος είναι;»
Κούνησε το κεφάλι της και, παρατηρώντας την απογοήτευση στο πρόσωπό του, πρόσθεσε:
«Δεν ξέρω, δεν ήθελα να μάθω».
«Α, λαχείο!» είπε γνέφοντας και χτύπησε με τα δάχτυλά του το λαγοπόδαρο που κρεμόταν από τον μεσαίο καθρέφτη. «Έχω σύστημα, πάντα κερδίζω» πρόσθεσε όσο περίμεναν το πράσινο φανάρι και συνέχιζε να πατάει το γκάζι για να κρατήσει τον κινητήρα σε λειτουργία.

Το πρόσωπο της νοσοκόμας στην υποδοχή παραμόνευε σαν την
καταιγίδα πάνω από τη γαλάζια στολή της, με τη δυσαρέσκεια
χαραγμένη στο πρόσωπό της.
Αφού είδε την έγκυο γυναίκα, σηκώθηκε και άρχισε να τοποθετεί διάφορα φύλλα χαρτιού στον πάγκο, σαν να τα έσωζε από πλημμύρα και τα άπλωνε να στεγνώσουν.

Η γυναίκα πλησίασε το γραφείο.
«Καλησπέρα, ήρθα…»
«Συμπληρώστε τα έντυπα!»
Η νοσοκόμα έσμιξε τα φρύδια της και η επισκέπτρια κόμπιασε.
«Ταυτότητα και κάρτα ασφάλισης υγείας» είπε η νοσοκόμα και πήρε και τα δύο έγγραφα που ήδη της πρόσφερε η επισκέπτρια.
Χτύπησε το δάχτυλό της στον πάγκο: «Τα έντυπα, παρακαλώ».
Η έγκυος έπιασε το στιλό. Το ένιωθε ελαφρώς κολλώδες στα δάχτυλά της. Ήθελε να σκουπίσει το χέρι της στο παλτό της, αλλά ντράπηκε. Έκλεισε τα μάτια της για μια στιγμή, προσπάθησε να συνέλθει και άρχισε να σχηματίζει τα μικροσκοπικά γράμματα στο ημίφως.

ΖΑΛΑ ΓΙΟΒΑΝΟΒΙΤΣ συμπλήρωσε στην πρώτη γραμμή.
Το παιδί κουνήθηκε και φοβήθηκε ότι θα λιποθυμήσει.
Έγραψε την ημερομηνία γέννησής της, το 1959, το οποίο αφαίρεσε από το τρέχον έτος. Δεν χρειαζόταν, ήξερε την ηλικία της, αλλά δεν μπορούσε να αντισταθεί – ήταν αντανακλαστικό. Από τα σχολικά της χρόνια μπορούσε ακόμη να θυμηθεί πώς τα σχολικά βιβλία και οι εγκυκλοπαίδειες παρείχαν δύο ημερομηνίες σε παρένθεση κάτω από τα ονόματα ανθρώπων που είχαν πεθάνει πριν από πολύ καιρό. Ίσως επειδή η παύλα ανάμεσα στις ημερομηνίες έμοιαζε με το σύμβολο της αφαίρεσης, αλλά εκείνη υπολόγιζε πάντα τη διαφορά.

«Αιμορραγώ!» είπε. Η νοσοκόμα δεν σήκωσε το βλέμμα της από την οθόνη. Χτυπούσε με κοφτές κινήσεις το πληκτρολόγιο , χρησιμοποιώντας τον τεντωμένο δείκτη της.
Η Ζάλα δεν ήταν πια σίγουρη πόσο δυνατά μιλούσε, οπότε επανέλαβε:
«Αιμορραγώ!»
Το δάχτυλο σταμάτησε και το κεφάλι γύρισε. Το βλέμμα εξέφραζε την απόλυτη πλήξη ενός εργάτη σε γραμμή παραγωγής.
«Έχετε καθόλου συσπάσεις;» ρώτησε.
«Όχι, τουλάχιστον έτσι νομίζω».
«Θα το καταλάβετε όταν έχετε».
«Όμως, το αίμα…»

Η νοσοκόμα αναστέναξε, με το στήθος της να βυθίζεται απαλά.
Απομακρύνθηκε από το γραφείο και έπιασε με το χέρι της, με μια
κίνηση που προφανώς συνήθιζε να κάνει, τη φθαρμένη πλάτη της
καρέκλας με το καφέ κάλυμμα, κοιτάζοντας πάνω από τον πάγκο.

«Φρόντισε να μην τα κάνεις χάλια».
«Χρησιμοποίησα πολλές πετσέτες, για το ταξί…» άρχισε να εξηγεί η Ζάλα, προτού συνειδητοποιήσει ότι απολογούνταν, και αναγνώρισε στη φωνή της το ύφος μαθήτριας που πιάστηκε αδιάβαστη. Θυμήθηκε τις αμέτρητες δικαιολογίες που έλεγε στον πατέρα της και οι ώμοι της σφίχτηκαν.
«Ήρθα για να γεννήσω! Αν κάτι πάει στραβά, εσείς θα φταίτε!»
Για πρώτη φορά, η νοσοκόμα την κοίταξε πραγματικά, μετατοπίζοντας το βλέμμα της από τα βρεγμένα μαλλιά, που ήταν μαζεμένα σε μια κοτσίδα, στα σκούρα μάτια της, που ήταν περικυκλωμένα από τα έντονα ζυγωματικά της, και στα σφιγμένα χείλη της, έτοιμα για μάχη.
«Θα είσαι μια χαρά. Μερικές φορές το βύσμα βλέννας αποκολλάται, μην ανησυχείς» αποκρίθηκε η νοσοκόμα με καθησυχαστικό τόνο και επέστρεψε στον υπολογιστή της.

Η Ζάλα δεν ξεχώριζε αν ήταν η καρδιά της ή το μωρό που χτυπούσε μέσα της. Ένιωσε έναν πόνο στο πλευρό της και αναρωτήθηκε: Ήταν σύσπαση; Η κοιλιά της σφίχτηκε, τεντώνοντας το δέρμα της και τραβώντας το, έτοιμη να το σκίσει αν χρειαστεί. Τα χαρτιά στον πάγκο αποτελούσαν ένα εμπόδιο που έπρεπε να ξεπεράσει το συντομότερο δυνατό.

Το έντυπο απαιτούσε το όνομα του πατέρα και, πριν καν το καταλάβει, είχε ήδη σχεδιάσει την πρώτη κάθετη γραμμή, όμως τη διέγραψε μέχρι να βεβαιωθεί ότι κανείς δεν θα μπορούσε να τη διαβάσει.

«Με συγχωρείτε, δεν θέλω να δώσω το όνομα του πατέρα…»
«Άγνωστος!» είπε η νοσοκόμα χωρίς να γυρίσει το κεφάλι της. Ένα κύμα πόνου ώθησε τη Ζάλα προς τον πάγκο. Πιάστηκε από τις άκρες με τις παλάμες των χεριών της και έκλεισε τα μάτια. Μόλις της πέρασε, συνέχισε γρήγορα τις μουτζούρες στα έντυπα. Όταν τελείωσε, η νοσοκόμα εξακολουθούσε να παλεύει με τον υπολογιστή.


Add: 2026-11-11 13:19:16 - Upd: 2026-11-11 13:19:16