Η γενίκευση της μισθωτής εργασίας, η επικράτηση του εθνικού κράτους, η εξάπλωση του εργοστασιακού συστήματος και η τεχνολογική πρόοδος οδήγησαν στην κυριαρχία του καπιταλισμού, αρχικά στη Βρετανία και στη συνέχεια στις υπόλοιπες αποικιοκρατικές χώρες. Οι οικονομικές μεταβολές και η άνοδος νέων δυνάμεων, όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ρωσία και η Ιαπωνία, συνέβαλαν στη διαμόρφωση του ιμπεριαλισμού και στις συγκρούσεις που οδήγησαν στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η καθοριστική συμβολή των ΗΠΑ στην έκβαση του πολέμου σηματοδότησε την ανάδειξή τους σε παγκόσμια δύναμη. Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος συνδέεται µε τις συνέπειες της κρίσης του 1929 και τις ανεκπλήρωτες επιδιώξεις των αναθεωρητικών δυνάμεων. Μετά τον πόλεμο, η κατάρρευση της αποικιοκρατίας συνοδεύτηκε από τη μετάβαση του ιμπεριαλισμού σε µη επικρατειακές μορφές κυριαρχίας, γεγονός που αποτελεί τομή στη μέχρι τότε ιστορία του ιμπεριαλισμού που βασιζόταν στην προσάρτηση εδαφών. Πρόκειται για θεμελιακής σημασίας εξέλιξη η οποία συνιστά βασικό στοιχείο της προβληματικής του βιβλίου.
Στο νέο αυτό πλαίσιο, οι ΗΠΑ επιβάλλουν την ισχύ τους µέσω στρατιωτικών, πολιτικών, οικονομικών και ιδεολογικών μέσων χωρίς την ανάγκη προσάρτησης εδαφών. Ωστόσο, η ανάπτυξη του καπιταλιστικού πλαισίου που εγγυήθηκαν συνέβαλε στην άνοδο άλλων κρατών και στον περιορισμό της οικονομικής τους ισχύος. Η κρίση της αμερικανικής ηγεμονίας ανακόπηκε προσωρινά μετά την πτώση των καθεστώτων του «υπαρκτού σοσιαλισμού», αλλά επανεμφανίστηκε µε την άνοδο νέων δυνάμεων, κυρίως της Κίνας, αμφισβητώντας την έως τότε πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ.