Τα ποιήματα του Νίκου Καρούζου έτυχαν θερμής υποδοχής στη Σκανδιναβία. Ο ίδιος είχε προσκληθεί από το Κέντρο Συγγραφέων Σουηδίας, τον Οκτώβρη του 1977, κι έμεινε μια βδομάδα στη Στοκχόλμη όπου ανέπτυξε ξεχωριστές φιλικές σχέσεις με σημαντικές προσωπικότητες των Γραμμάτων. Είχε ακόμα την ευτυχία να χαρεί τις κριτικές που γράφονταν στις εφημερίδες για το έργο του εκείνη την εποχή – ενώ λίγο πιο πριν είχαν δημοσιευτεί ποιήματά του στο περιοδικό της Σουηδικής Ακαδημίας ”Άρτες” με εισαγωγικό κείμενο του Κωστή Παπακόγκου. Όλα αυτά είχαν ως αποτέλεσμα να φουντώσει η φιλολογία στην Ελλάδα περί επικείμενης βράβευσης του Νίκου Καρούζου με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Μικρή δεν ήταν και η συγκίνηση που προκάλεσε η έκδοση του βιβλίου στους έλληνες της Διασποράς. Παραθέτουμε ένα ενδεικτικό απόσπασμα του Κωστή Παπακόγκου:
«Λίγες μέρες μετά την αναχώρηση του Νίκου Καρούζου για την Αθήνα, μου τηλεφώνησε ο φίλος μου Ανδρέας Γεωργίου, διευθυντής της ελληνικής εκπομπής “Σήμερα” στο Β᾽ Πρόγραμμα της Σουηδικής Ραδιοφωνίας. Ήταν ενθουσιασμένος με την έκδοση της “Αιχμάλωτης ελευθερίας” και την υποδοχή που της έγινε απ᾽ το σουηδικό Τύπο. “Τέτοια βιβλία”, είπε, “μας κάνουν περήφανους που είμαστε έλληνες!” Με παρακάλεσε, τότε, να διαβάσω απ᾽ το ραδιόφωνο την εισαγωγή που είχα γρἀψει στη συλλογή για τη ζωή και το έργο του Καρούζου. Το δέχτηκα με χαρά, βέβαια, και η εκπομπή έγινε σε δυο προγράμματα μέσα σε μια βδομάδα.»
To βιβλίο του Κωστή Παπακόγκου αποτελεί έξοχο σημείο αναφοράς για τους μελετητές του Καρούζου, καθώς φωτίζονται μια σειρά πτυχές για τα πιστεύω, την ιδεολογία, τους αγώνες, τη συμμετοχή του στην Εθνική Αντίσταση και τους τρεις εξορισμούς του στην Ικαρία και τη Μακρόνησο. Δίνονται ακόμα άγνωστεψς μαρτυρίες για τη θρησκευτικότητά του. Θα σταθεί επίσης το έργο αυτό σημαντικό κλειδί σε αναγνώστες και θαυμαστές του για να βοηθηθούν, απ᾽ τον ίδιο τον ποιητή, να προχωρήσουν βαθύτερα στον συμβολικό, συχνά ελλειπτικό και μυστικό του κόσμο.
Το φωτογραφικό υλικό προέρχεται από το αρχείο του Κωστή Παπακόγκου, αλλά περιέχει και φωτογραφίες του Καρούζου αδημοσίευτες ώς τώρα τις οποίες του είχε τραβήξει ο ίδιος. Συμπεριλήφτηκαν ακόμα και οικογενειακές φωτογραφίες απ᾽ το αρχείο του Αλέξη Σαββίδη – γιου της Μαίρης Μεϊμαράκη που ήταν σύζυγος του Καρούζου και κληρονόμος των πνευματικών του δικαιωμάτων.
Τα περιεχόμενα του βιβλίου καλύπτουν ένα διάστημα 42 χρόνων. Ξεκινούν το 1956, δυο χρόνια μετά την πρώτη γνωριμιά των Καρούζου-Παπακόγκου και ολοκληρώνονται το καλοκαίρι του 1997.
Στο τέλος του βιβλίου ο Κωστής Παπακόγκος, σε μια λακωνική σημείωσή του, αναφέρει τ᾽ ακόλουθα:
”Ο Νίκος Καρούζος είχε τη γνώμη πως την ποίηση δεν είναι απαραίτητο να την καταλαβαίνεις κατά γράμμα… Είναι όμως απαραίτητο να το νιώθεις το ποίημα, να σε αγγίζει και να σε συγκινεί. Το γνήσιο ποίημα είναι σαν ένα ερημικό βυζαντινό εκκλησάκι. Περνάς το χορταριασμένο κατώφλι του, με ιερή λαχτάρα, κι είσαι μονάχα ύπαρξη και δέηση ακέριος… Ωστόσο βγαίνεις απ᾽ το εκκλησάκι, απ᾽ το πραγματικό ποίημα, εξαγνισμένος κι ολόγιομος, σα να βγαίνεις από θαματουργή κολυμπήθρα.”
Ο Κωστής Παπακόγκος γεννήθηκε το 1936 στο Παχτούρι της κεντρικής Πίνδου κι απ’ τα μέσα της δεκαετίας του ’60 μένει μόνιμα στη Στοκχόλμη. Εξέδωσε ώς τώρα 37 βιβλία, ποιητικά και πεζογραφικά, σε διάφορες γλώσσες.
Την εποχή της εφτάχρονης στρατιωτικής τυραννίας, δημοσίεψε πλήθος διαφωτιστικά άρθρα και δοκίμια για την κατάσταση στην Ελλάδα στο σκανδιναβικό Τύπο. Ταυτόχρονα υπήρξε μέλος της ομάδας των αντιδικτατορικών εκδόσεων “Τα τετράδια του Ρήγα” που τα έντυπά τους κυκλοφορούσαν σε όλο τον κόσμο.
Το 1975 εκδόθηκε στα σουηδικά το βιβλίο του “Καπετάν Άρης” κι αμέσως μετά τα “Γράμματα για τον Άρη” και “Ο μαχητής και τ’ αστέρι” – τριλογία που έκανε γνωστή την ελληνική Εθνική Αντίσταση στη Σκανδιναβία.
Το 2024 εκδόθηκε και το επικό του έργο “Καπετάν Μάρκος – Ο εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα 1945 –1949” με το οποίο ολοκληρώθηκε στο Βορρά η εικόνα για την δεκάχρονη αιματηρή τραγωδία της χώρας.
Από τις εκδόσεις Μανδραγόρας κυκλοφορούν 17 βιβλία του. Από το 2008 εκδίδει στα ελληνικά, από τις εκδόσεις Μανδραγόρας, το σύνολο των ποιητικών βιβλίων που συναποτελούν τη σειρά «Άπαντα τα λυρικά». Μέχρι τώρα κυκλοφορούν τα βιβλία: “Γκρεμόχορτα” (α’ έκδοση στα σουηδικά 1984, Ποίηση, 2008), “Ιθάκη” (α’ έκδοση στα σουηδικά 1987, Ποίηση, 2010), “Χιονισμένος λύχνος” (ά έκδοση στα σουηδικά 2006, Ποίηση, 2012), “Η έβδομη λιαχτίδα” (α’ έκδοση στα σουηδικά 2010, Ποίηση, 2014), “Νυχτερίδες” (Ποίηση, 2015), “Τουριστικός οδηγός” (α’ έκδοση στα σουηδικά 1970, Ποίηση, Ιανουάριος 2018), “Στον ίσκιο του πουλιού” (α’ έκδοση στα σουηδικά 2018, Ποίηση, Ιούνιος 2020), “Μύθοι” (α’ έκδοση στα σουηδικά 1976, Ποίηση, Σεπτέμβριος 2019), “Όνειρα” (α’ έκδοση στα σουηδικά 1979, Ποίηση Ιούνιος 2021), “Λάκωνες” (Ποίηση, Ιούλιος 2022, “Διασίδι” (Ποίηση, Ιανουάριος 2023), “Πικροκέρασα” (Ποίηση-Αφορισμοί, Νοέμβριος 2023), “Παλίρροια” (Ποίηση, Μάϊος 2024), “Τρυποφράχτες” (Ποίηση-Αφορισμοί, Ιούλιος 2025), “Νότος”, Προλογίζει ο Νίκος Καρούζος (α’ έκδοση στην Ελλάδα Ιούνιος 1966, β’ έκδοση Γενάρης 2026). Ενώ σε επιμέλεια του Κωστή Παπακόγκου και της Φωτεινής Παπακόγκου-Πελεκάνη εκδόθηκε στην οριστική του μορφή το ποιητικό βιβλίο του πρόωρα χαμένου πατέρα τους Νίκου Παπακόγκου, “Απλά της Πίνδου λόγια”, Μανδραγόρας 2016).